ΥΓΕΙΑ

Κρίση πανικού ή κρίση άγχους; Μάθε πως να τα ξεχωρίζεις και τις θεραπείες τους

 

Θα έχετε ακουστά τους όρους “κρίση άγχους” και “κρίση πανικού” και συχνά να χρησιμοποιούνται εναλλακτικά. Είναι αναμενόμενο καθώς έχουν κοινά συμπτώματα. Ωστόσο οι επαγγελματίες υγείας και θεραπευτές συμπεριφοράς χρησιμοποιούν αυτούς τους όρους για συγκεκριμένα συμπτώματα και διαταραχές και έχοντας διαφορετικά χαρακτηριστικά. Μια κρίση πανικού χαρακτηρίζεται από ένα απότομο κύμα έντονου φόβου ή δυσφορίας που συνοδεύεται από άλλα σωματικά και ψυχικά συμπτώματα. Οι κρίσεις πανικού είναι επεισοδιακές και συνήθως κορυφώνονται μέσα σε λίγα λεπτά ή ώρες.

Το άγχος, από την άλλη πλευρά, είναι μέρος των συναισθηματικών και προστατευτικών αντιδράσεων που ενσωματώνονται στο ανθρώπινο σώμα. Γίνεται πρόβλημα όταν είναι μακροχρόνιο, υπερβολικό και ενοχλητικό στην καθημερινή ζωή, οπότε ονομάζεται αγχώδης διαταραχή. Παρόλο που τα έντονα συμπτώματα άγχους μπορεί να μοιάζουν με αυτά της κρίσης πανικού, η «κρίση άγχους» δεν είναι μια αναγνωρισμένη διάγνωση. Σε αυτό το άρθρο θα εξετάσουμε τις κρίσεις πανικού έναντι των κρίσεων άγχους.

Κλινικές διαφορές

Οι επαγγελματίες που θεραπεύουν παθήσεις ψυχικής υγείας βασίζουν μια διάγνωση σε κριτήρια που βρίσκονται στο Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (Διαγνωστικό και Στατιστικό εγχειρίδιο των Ψυχικών Διαταραχών – 5η έκδοση), γνωστό ως DSM-5. Το εγχειρίδιο αυτό χρησιμοποιείται στις ΗΠΑ, από το 2013 και με τις οδηγίες της Αμερικανικής Ψυχιατρικής Εταιρείας. Αν και το άγχος και οι κρίσεις πανικού μπορεί να αισθάνονται παρόμοια, οι διαφορές που περιγράφονται στο DSM βοηθούν στον εντοπισμό και τη διάκρισή τους.

Οι ορισμοί και τα διαγνωστικά κριτήρια στο DSM-5 καθοδηγούν έναν πάροχο υγειονομικής περίθαλψης να κάνει μια διάγνωση και να ταξινομήσει την κατάστασή σας. Οι διαφορές μεταξύ πανικού και άγχους περιγράφονται καλύτερα ως προς την ένταση των συμπτωμάτων και το χρονικό διάστημα που εμφανίζονται τα κύρια συμπτώματα.

 

Κρίσεις Πανικού Άγχος
Ξαφνικά Χτίζεται σταδιακά
Διαρκεί για λεπτά Μπορεί να διαρκέσει για μήνες
Κλονισμός/τρέμουλο Ανησυχία
Πόνος στο στήθος Κούραση
Έξαψη Μυϊκή ένταση
Αίσθημα αποστασιοποίησης Ευερεθιστικότητα

 

Οι κρίσεις πανικού συνήθως κορυφώνονται σε περίπου 10 λεπτά ενώ το άγχος μπορεί να διαρκέσει για μήνες. Οι κρίσεις πανικού συνδέονται κυρίως με μια κατάσταση γνωστή ως διαταραχή πανικού, αν και μπορεί να εμφανιστούν και με άλλες ψυχιατρικές διαταραχές. Είναι επίσης πιθανό να πάθετε κρίση πανικού ακόμα και εάν δεν έχετε διαταραχή.

Διαφέρουν από το άγχος στο ότι συνοδεύονται από συμπτώματα όπως:

  • Αίσθηση απόσπασης από τον κόσμο (αποπραγματοποίηση)
  • Απόσπαση από τον εαυτό (αποπροσωποποίηση)
  • Ο φόβος του θανάτου ή της απώλειας του ελέγχου

Ο όρος «επίθεση άγχους», από την άλλη πλευρά, δεν ορίζεται στο DSM-5. Αντίθετα, το «άγχος» χρησιμοποιείται για να περιγράψει ένα βασικό χαρακτηριστικό πολλών ασθενειών που προσδιορίζονται στους τίτλους των αγχωδών διαταραχών, των ιδεοψυχαναγκαστικών διαταραχών και των διαταραχών που σχετίζονται με το τραύμα και τον στρεσογόνο παράγοντα.

Το άγχος διακρίνεται από την κρίση πανικού στο ότι περιλαμβάνει συμπτώματα όπως φόβο και ανησυχία, αλλά χωρίς τον ακραίο φόβο και την αίσθηση αποστασιοποίησης που εμφανίζεται κατά τη διάρκεια μιας κρίσης πανικού.

Μερικές από τις πιο κοινές διαταραχές περιλαμβάνουν:

  • Διαταραχή πανικού
  • Αγοραφοβία χωρίς ιστορικό διαταραχής πανικού
  • Συγκεκριμένη φοβία
  • Κοινωνική αγχώδης διαταραχή (SAD)
  • Διαταραχή άγχους αποχωρισμού
  • Ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή (OCD)
  • Διαταραχή μετατραυματικού στρες (PTSD)
  • Γενικευμένη αγχώδης διαταραχή (GAD)

Κρίση πανικού και συμπτώματα

Η κρίση πανικού είναι ένα έντονο και ξαφνικό αίσθημα φόβου, τρόμου ή δυσφορίας που συνοδεύεται από πολλά άλλα ψυχικά και σωματικά συμπτώματα. Τα συμπτώματα των κρίσεων πανικού είναι συχνά τόσο ακραία που προκαλούν σοβαρή διαταραχή. Σύμφωνα με το DSM-5, μια κρίση πανικού χαρακτηρίζεται από τέσσερα ή περισσότερα από τα ακόλουθα συμπτώματα.

Ψυχικά Συμπτώματα

  • Αισθήματα μη πραγματικότητας (αποπραγματοποίηση)
  • Αίσθημα απομάκρυνσης από τον εαυτό του (αποπροσωποποίηση)
  • Φόβος να χάσεις τον έλεγχο ή να τρελαθείς
  • Ο φόβος του θανάτου

Σωματικά συμπτώματα

  • Πόνος στο στήθος
  • Κρυάδα
  • Υπερβολικός ιδρώτας
  • Αίσθημα πνιγμού
  • Αίσθημα ζάλης, αστάθειας, ζάλης ή λιποθυμίας
  • Αίσθημα παλμών, χτύπημα της καρδιάς ή επιταχυνόμενος καρδιακός ρυθμός
  • Εξάψεις
  • Ναυτία ή κοιλιακή δυσφορία
  • Μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα (παραισθησία)
  • Τρέμουλο ή τρέμουλο
  • Αισθήσεις δύσπνοιας, δυσκολία στην αναπνοή

Οι κρίσεις πανικού συμβαίνουν συνήθως ξαφνικά, χωρίς προφανή άμεσο έναυσμα. Σε κάποιες περιπτώσεις όμως είναι «αναμενόμενα» γιατί ο φόβος προκαλείται από γνωστό στρεσογόνο παράγοντα, όπως μια φοβία.

Τα συμπτώματα της κρίσης πανικού κορυφώνονται μέσα σε 10 λεπτά και μετά υποχωρούν. Ωστόσο, ορισμένες επιθέσεις μπορεί να διαρκέσουν περισσότερο ή μπορεί να συμβούν διαδοχικά, γεγονός που καθιστά δύσκολο τον προσδιορισμό του πότε τελειώνει μια επίθεση και ξεκινά μια άλλη. Μετά από μια επίθεση, δεν είναι ασυνήθιστο να αισθάνεστε πιεσμένοι, ανήσυχοι ή έξαλλοι για το υπόλοιπο της ημέρας.

Άγχος και συμπτώματα

Αντίθετα, το άγχος γενικά εντείνεται σε μια χρονική περίοδο και συσχετίζεται σε μεγάλο βαθμό με την υπερβολική ανησυχία για κάποιον πιθανό κίνδυνο, είτε πραγματικό είτε αντιληπτό. Εάν η προσμονή για κάτι συσσωρευτεί και το υψηλό επίπεδο άγχους φτάσει σε ένα επίπεδο που γίνεται συντριπτικό, μπορεί να το αισθανθείτε σαν «κρίση πανικού». Τα συμπτώματα του άγχους μπορεί να περιλαμβάνουν τα ακόλουθα.

Ψυχικά Συμπτώματα

  • Δυσκολία συγκέντρωσης
  • Ευερεθιστικότητα
  • Ανησυχία

Σωματικά συμπτώματα

  • Διαταραγμένος ύπνος
  • Ζάλη
  • Κούραση
  • Αυξημένος καρδιακός ρυθμός
  • Αυξημένη ανταπόκριση ξαφνιάσματος
  • Μυϊκή ένταση

Ενώ ορισμένα από τα συμπτώματα του άγχους είναι παρόμοια με εκείνα που σχετίζονται με τις κρίσεις πανικού, είναι γενικά λιγότερο έντονα. Σε αντίθεση με την κρίση πανικού, τα συμπτώματα του άγχους μπορεί να είναι επίμονα και πολύ μακροχρόνια: μέρες, εβδομάδες ή και μήνες.

Διάγνωση

Το άγχος είναι μια από τις πιο κοινές καταστάσεις ψυχικής υγείας, που επηρεάζει περίπου το 19,1% των ενηλίκων των Η.Π.Α. κάθε χρόνο. Στην πραγματικότητα, όλοι οι ενήλικες κάτω των 65 ετών θα πρέπει να υποβάλλονται σε έλεγχο ρουτίνας για άγχος σύμφωνα με τις συστάσεις της Ειδικής Ομάδας Προληπτικών Υπηρεσιών των Ηνωμένων Πολιτειών. Ενώ το άγχος μπορεί να έχει σημαντικό αντίκτυπο στη ζωή ενός ατόμου, μόνο περίπου το 20% των ανθρώπων που εμφανίζουν συμπτώματα αναζητούν θεραπεία.

Διατίθενται αποτελεσματικές θεραπείες που μπορούν να βελτιώσουν τα αποτελέσματα και την ευημερία. Επομένως είναι σημαντικό να μιλήσετε με έναν γιατρό εάν έχετε συμπτώματα άγχους ή κρίσεις πανικού. Επειδή οι γυναίκες έχουν διπλάσιες πιθανότητες από τους άνδρες να εμφανίσουν συμπτώματα άγχους, συνιστάται πλέον έλεγχος άγχους για όλες τις γυναίκες ηλικίας άνω των 13 ετών (Women’s Preventative Services Initiative).

Κατά τη διάρκεια μιας αξιολόγησης, ο γιατρός θα λάβει ένα ιατρικό ιστορικό, θα πραγματοποιήσει φυσική εξέταση και μπορεί να εκτελέσει εργαστηριακές εξετάσεις για να αποκλείσει τυχόν ιατρικές ασθένειες που μπορεί να συμβάλλουν στα συμπτώματά σας. Ένας γιατρός ή ένας επαγγελματίας ψυχικής υγείας θα κάνει επίσης ερωτήσεις σχετικά με τα συμπτώματά σας. Συμπεριλαμβανομένης της έντασης, της διάρκειάς τους και της επίδρασής τους στην κανονική καθημερινή σας λειτουργία. Με βάση την αξιολόγησή σας, μπορεί στη συνέχεια να προβεί μια διάγνωση με βάση τα κριτήρια που βρίσκονται στο DSM-5.

Θεραπείες

Το άγχος είναι μια πολύ κοινή πάθηση ψυχικής υγείας που επηρεάζει εκατομμύρια κάθε χρόνο. Το άγχος και οι κρίσεις πανικού μπορούν ενδεχομένως να διαταράξουν την καθημερινότητά σας. Είτε το βιώνετε εσείς είτε ένας φίλος ή αγαπημένο σας πρόσωπο, να ξέρετε ότι υπάρχει διαθέσιμη βοήθεια. Η συζήτηση με έναν γιατρό για τα συμπτώματά σας είναι το πρώτο βήμα για να βρείτε ανακούφιση. Μερικές από τις πιο κοινές θεραπείες είναι η ψυχοθεραπεία, η φαρμακευτική αγωγή και οι τεχνικές αυτοβοήθειας.

Με τη ψυχοθεραπεία θα κατανοήσετε τα συμπτώματα σας, θα αναπτύξετε τρόπους διαχείρισης. Θα βρείτε τους παλιούς πόνους σας και θα καθορίσετε το μονοπάτι για το μέλλον σας. Με τη φαρμακευτική αγωγή θα μειώσετε την ένταση των συμπτωμάτων. Ίσως να την ακολουθήσετε για μικρό χρονικό διάστημα όσο δουλεύετε στην ανάπτυξη μιας μακροπρόθεσμης στρατηγικής. Τέλος οι ασκήσεις αναπνοής και μυϊκής χαλάρωσης, μπορούν να είναι ευεργετικές. Καθώς θα σας επιτρέψουν να διαχειριστείτε τα συμπτώματα με το δικό σας ρυθμό.

Πριν κλείσουμε θέλω να τονίσω τη σημασία που έχει η διάγνωση να γίνει από επαγγελματίες υγείας και μόνο. Ένα άρθρο στο διαδίκτυο έχει μόνο πληροφοριακό χαρακτήρα, σε μια προσπάθεια ενημέρωσης για θέματα ψυχικής υγείας. Ένα ζήτημα ταμπού στο παρελθόν, που ευτυχώς σήμερα έχει κάπως απαλειφθεί και μειωθεί το στίγμα. Μην ντραπείτε να μιλήσετε στο γιατρό σας, η υγειά σας είναι σημαντικότερη από κάθε τι άλλο.  Όπως προσέχουμε το σώμα μας, έτσι οφείλουμε να φροντίσουμε και τη ψυχή μας.

 

 

newstamea

 

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ



ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ